The evolution and development of the institution of vizierate during the Ayyubid era

Document Type : Original Article

Author

Ph.D. in Islamic History and University lecturer, Department of History, Faculty of Literature, Urmia University, Urmia, Iran

Abstract

Throughout history, the institution of the vizierate has always been a crucial position in advancing governmental objectives. Many renowned sultans and rulers have attributed a significant portion of their achievements, victories, and even the survival of their reigns to their capable and astute viziers.  The Ayyubid state emerged in 567 AH (1171 CE) amidst the events in Egypt and the Levant, establishing its administrative and bureaucratic system based on the legacy of the Fatimid Caliphate, the administrative structure of Egypt, and the bureaucratic traditions of the Seljuks and the Zengid Atabegs. Ṣalāḥ al-Dīn Ayyūbī, as the founder of the Ayyubid state and the former vizier of the Fatimid government, alongside Qāḍī al-Fāḍil al-Baysānī, the head of the Fatimid chancery, played a crucial role in consolidating the foundations of the Ayyubid rule, serving as key links between the previous system and the newly established government. The Ayyubid sultans paid special attention to this pivotal position and exercised considerable control over it. However, the office of the vizierate underwent numerous fluctuations during this period, significantly impacting the evolution of the Ayyubid administrative system. This study, employing a descriptive-analytical approach, aims to explore the transformation and development of the vizierate institution during the Ayyubid era. The central hypothesis posits that the Ayyubids were fully aware of the importance and sensitivity of the vizierate and sought to maintain it as a functionary of the state while preventing excessive dominance of the vizier over the government and bureaucracy. Consequently, unlike the Fatimid Caliphate, the office of vizierate under the Ayyubids never exceeded the level of an executive vizierate (wizārat al-tanfīdh), and in certain periods, it was even entirely abolished.

Keywords

Main Subjects

References

منابع
ابن اثیر جزری، عزالدین (1989م). الکامل فی التاریخ، تحقیق علی شیری. بیروت: دار احیاء التراث العربی
ابن اثیر، عزالدین (1352ش). تاریخ ابن اثیر، ترجمه ابوالقاسم حالت. تهران: مؤسسه مطبوعاتی علمی.
ابن العدیم، الصاحب کمال‌الدین (1997م). زبدة الحلب من تاریخ حلب، تحقیق سهیل زکار. دمشق: دارالکتاب العربی.
ابن صیرفی، امین‌الدین ابوالقاسم علی (1942م). الاشاره الی من نال الوزاره، تحقیق عبدالله مخلص. قاهره: المعهد العلمی.
ابن طقطقی، محمد (1360ش). تاریخ فخری، ترجمه محمد وحید گلپایگانی. تهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب، ج ۲.
ابن طویر قیسرانی (1992م). نزهه المقلتین فی اخبار الدولتین، تحقیق ایمن فؤاد سید. اشتوتکارت: [بی‌نا].
ابن فرات، ناصرالدین محمد بن عبدالرحیم (1942م). تاریخ الدول و الملوک، تحقیق رزیق و نجلاء. بیروت: [بی‌نا].
ابن کثیر، ابی‌الفداء (بی‌تا). البدایه و النهایه، ج ۱۳. بیروت: دارالفکر.
ابن مأمون، جمال‌الدین ابوعلی موسی (1983م). اخبار مصر، تحقیق ایمن فؤاد سید. قاهره: المعهد الفرنسی للآثار.
ابن میسر، محمد بن احمد اندلسی بلنسی (بی‌تا). رحله. بیروت: الشرکه العالمیه للکتاب.
ابوشامه (بی‌تا). ذیل الروضتین. بیروت: دارالجلیل، ط ۱.
ابوشامه، عبدالرحمن (1417ق). الروضتین فی اخبار الدولتین النوریه و الصلاحیه. بیروت: دارالکتب العلمیه، ط ۱.
آلبر، شاندور (1374ش). صلاح‌الدین ایوبی، ترجمه محمد قاضی. تهران: انتشارات زرین، ج ۲.
تقی‌الدین حصنی (1979م). منتخبات التواریخ. [بی‌جا]: دارالآفاق الجدیدة.
جرجی زیدان (1372ش). تاریخ تمدن اسلام، ترجمه علی جواهرکلام. تهران: امیرکبیر.
دجانی، هادیه (1992م). القاضی الفاضل عبدالرحیم البیسانی العسقلانی. بیروت: مؤسسه الدراسات الفلسطینیه، ط ۱.
دشراوی، فرحات (1994م). الخلافه الفاطمیه بالمغرب. بیروت: دارالغرب الاسلامی.
السبکی، تاج‌الدین عبدالوهاب (1948م). معید النعم و مبید النقم، تحقیق محمدعلی النجار و ابوزید شلبی. قاهره: دارالکتاب العربی، ط ۱.
سرور، محمد جمال‌الدین (1399ق). الدوله الفاطمیه فی مصر. قاهره: دارالفکر العربی.
سیوطی، جلال‌الدین عبدالرحمن بن ابی‌بکر (1967م). حسن المحاضره فی اخبار مصر و القاهره، تحقیق محمد ابوالفضل ابراهیم. قاهره: مطبعه المجلس.
ظریفیان، غلامرضا؛ و یاسین، قسیم. (1391). نظام حکومتی و دیوان‌سالاری ایوبیان. فصلنامه علمی ـ پژوهشی پژوهشنامه تاریخ اسلام، 2(7)، 69-90. https://dor.isc.ac/dor/20.1001.1.22519726.1391.1.7.4.8
عاشور، سعید (بی‌تا). نظم الحکم و الاداره فی عصر الایوبیین و الممالیک. [بی‌جا]: [بی‌نا].
عاشور، عبد‌الفتاح سعید (1972م). مصر و الشام فی عصر الایوبیین و الممالیک. بیروت: دارالنهضه العربیه.
العینی، بدرالدین محمود (1407ق). عقد الجمان فی تاریخ اهل الزمان. قاهره: الهیئه المصریه العامه للکتب، ط ۱.
غزالی، محمد (1351ش). نصیحه‌الملوک، تصحیح جلال‌الدین همایی. تهران: آثار ملی ایران.
قلقشندی، ابوالعباس احمد بن علی بن احمد (1910م). صبح الاعشی فی صناعه الانشاء. قاهره: دارالکتب.
لمبتون، آن (1391ش). تداوم و تحول در تاریخ میانه ایران، ترجمه علیرضا ملایی‌تبار. تهران: نشر نی، چاپ دوم.
ماوردی، علی بن محمد (1966م). احکام السلطانیه. بیروت: دارالفکر.
مشرفه، عطیه مصطفی (1948م). نظم الحکم بمصر فی عصر الفاطمین. قاهره: دارالفکر العربی.
مقریزی (1997م). السلوک لمعرفه دول الملوک، تحقیق محمد عبدالقادر عطا. بیروت: دارالکتب العلمیه.
مقریزی (بی‌تا). المقفی الکبیر، ج ۴، تحقیق محمد الیعلاوی. [بی‌جا]: دار الغرب الاسلامی.
مقریزی، احمد بن علی بن عبدالقادر (1998م). خطط مقریزیه، تحقیق خلیل المنصور. بیروت: دارالکتب العلمیه، ط ۱.
نابلسی، عثمان بن ابراهیم (بی‌تا). لمع القوانین المضیه فی الدواوین الدیار المصریه. [بی‌جا]: مکتبه الثقافه الدینیه.
نظام‌الملک، حسن بن علی بن اسحاق طوسی (1369ق). سیاست‌نامه، تصحیح عباس اقبال. تهران: نشر اساطیر.
وائل، عبدالرحیم اعبید (1426ق). القدس فی العهدین الفاطمی و الایوبی. بیروت: مجدلاوی، ط ۱.
 
References:
Humphreys, R. S. (1977). From Saladin to the Mongols: The Ayyubids of Damascus, 1193–1260. Albany: State University of New York Press.
Irwin, R. (1986). The Middle East in the Middle Ages: The Early Mamluk Sultanate 1250–1382. London: Croom Helm.
Lambton, A. K. S. (1988). Continuity and Change in Medieval Persia: Aspects of Administrative, Economic and Social History, 11th–14th Century. Albany: State University of New York Press.
Politics in the Mirror of History
Volume 1, Issue 4 - Serial Number 4
Winter
March 2025
Pages 62-75

Files

Share

How to cite

Statistics