ازدواج و مسائل حقوقی آن در دورۀ رضاشاه با تکیه‌بر مشروح مذاکرات مجلس و قوانین مصوب

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکترای تاریخ، گروه تاریخ، واحد نجف‌آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف‌آباد، ایران

2 استاد گروه تاریخ، واحد نجف‌آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف‌آباد، ایران

3 دانشیار گروه تاریخ، واحد نجف‌آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف‌آباد، ایران

چکیده

این پژوهش با هدف بررسی بازتاب مسائل زنان در قوانین مصوب مجلس در دوران رضاشاه و با تکیه‌بر مشروح مذاکرات مجلس شورای ملی در آن زمان صورت گرفته است. این نوشتار می‌کوشد پاسخی برای این پرسش‌ به دست دهد که در دورۀ ششم تا دورۀ دوازدهم تقنینیه چه مسائلی دربارۀ ازدواج دختران و مسائل حقوقی آنان مطرح و مصوب شد. پاسخ به این پرسش‌ می‌تواند در آشکار شدن قسمت‌های نادیده انگاشته شدۀ تاریخ مجلس و تحولات تاریخ اجتماعی ایران نقش بسزایی ایفا کند. قوانین محوری این پژوهش شامل «قانون راجع‌به ازدواج» و «قانون مدنی» است که در مجلس شورای ملی به تصویب رسید و به‌عنوان نقطۀ عطفی در زندگی زنان ایرانی در آمد. دستاورد این پژوهش این است که این قانون اساس قوانین و تحولات بعدی قرار گرفت که بر بستر ازدواج اتفاق افتاد و پس از آن برای دختران پانزده‌سالگی و برای پسران هجده‌سالگی حداقل سن برای ازدواج در نظر گرفته شد. ازدواج‌ها و طلاق‌ها باید در دفاتر رسمی ثبت می‌شدند و نیز مردان موظف به ارائۀ گواهی سلامت بودند. البته این قوانین پس از بازنمایی کاستی‌ها و راه‌های فرار، در مجالس بعدی بازنگری و اصلاح شدند. این مقاله به روش توصیفی‌تحلیلی نگاشته شده است و منابع آن عمدتاً با تکیه‌بر مذاکرات مجلس است که در اصل پیش‌زمینۀ فکری و گفتمانی تصویب چنین قوانینی است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Marriage and its legal issues during the Reza Shah era: Based on the parliamentary debates and enacted laws

نویسندگان [English]

  • Mehralsadat Ashrafpour 1
  • Soheila Tarabi Farsani 2
  • Feyzollah Boshaseb Gosheh 3
1 PhD Candidate, Department of History, Najafabad Branch, Islamic Azad University, Najafabad, Iran.
2 Professor, Department of History, Najafabad Branch, Islamic Azad University, Najafabad, Iran.
3 Associate Professor, Department of History, Najafabad Branch, Islamic Azad University, Najafabad, Iran.
چکیده [English]

This research aims to examine the reflection of women's issues in the laws enacted by the parliament during the Reza Shah era, focusing on the records of the National Consultative Assembly debates of the time. The study seeks to answer the question of which issues related to girls' marriage and their legal rights were discussed and legislated during the sixth to twelfth legislative periods. Addressing this question can play a significant role in uncovering overlooked aspects of parliamentary history and social transformations in Iran's history. The key legislations in this research include the "Marriage Law" and the "Civil Code," which were passed by the National Consultative Assembly and became pivotal milestones in the lives of Iranian women. The findings of this research indicate that these laws laid the groundwork for subsequent laws and developments in marriage. For girls, the minimum marriage age was set at 15, and for boys, at 18. Marriages and divorces were required to be officially registered, and men were mandated to present health certificates. However, due to apparent shortcomings and loopholes, these laws were reviewed and revised in subsequent parliamentary sessions. This article adopts a descriptive-analytical method, relying primarily on the parliamentary debates, which serve as the intellectual and discursive backdrop to the enactment of such laws.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Marriage
  • Divorce
  • Laws
  • Parliament
  • Reza Shah
  • Women
  • National Consultative Assembly
منابع
اتحادیه (نظام‌مافی)، منصوره. (۱۳۷۱). احزاب سیاسی در مجلس سوم، تهران: نشر تاریخ ایران.
اتحادیه (نظام‌مافی)، منصوره. (۱۳۸۱). پیدایش و تحول احزاب سیاسی مشروطیت (دوره‌های یکم و دوم مجلس شورای ملی)، تهران: کتاب سیامک.
آدمیت، فریدون. (۱۳۵۶). ایده‌های ترقی و حکومت قانون در عصر مشروطه، تهران: خوارزمی.
اطلاعات، شمارۀ ۱۳۷۹، ۱۳۱۰.
اعتمادالسلطنه، محمدحسن خان. (۱۳۶۷). خاطرات اعتمادالسلطنه، تهران: امیرکبیر.
آیندۀ ایران، سال ۲، شمارۀ ۱ و ۲، مرداد ۱۳۱۰.
تاج‌السلطنه. (۱۳۷۸). خاطرات تاج‌السلطنه، به کوشش منصوره اتحادیه (نظام‌مافی) و سیروس سعدوندیان، تهران: نشر تاریخ ایران.
ترابی فارسانی، سهیلا. (۱۳۹۷). زن ایرانی در گذار از سنت به مدرن، تهران: نیلوفر.
حاتمی، زهرا. (پاییز ۱۳۹۹). مطالعۀ سیر تاریخی قانون جدید ازدواج در ایران معاصر. تاریخ‌نامۀ ایران بعد از اسلام، ۱۱ (۲۴)، ۱-۱۸.
حجازی، بنفشه. (۱۳۸۸). تاریح خانم‌ها، بررسی جایگاه زن ایرانی در عصر قاجار، تهران: قصیده‌سرا.
دورۀ پنجم، جلسۀ ۱۳۹، ۱۴ شعبان ۱۳۴۳.
دورۀ پنجم، جلسۀ ۱۷۷، ۱۱ ذی‌القعدۀ ۱۳۴۳.
دورۀ دهم، جلسۀ ۱۰۴، ۲ خرداد ۱۳۱۶.
دورۀ دوازدهم، جلسۀ ۲۱، ۲۷ بهمن ۱۳۱۸.
دورۀ ششم، ۱۱ مرداد ۱۳۰۶.
دورۀ ششم، ۲۰ مرداد ۱۳۰۷.
دورۀ ششم، جلسۀ ۱۰۷، ۳۰ اردیبهشت ۱۳۰۶.
دورۀ ششم، جلسۀ ۲۶۵، ۲۸ تیر ۱۳۰۷.
دورۀ ششم، جلسۀ ۳۰، ۱۰ اردیبهشت ۱۳۰۶
دورۀ نهم، جلسۀ ۱۲۹، ۲۱ اسفند ۱۳۱۳.
دورۀ نهم، جلسۀ ۱۳۱، ۲۸ اسفند ۱۳۱۳.
دورۀ نهم، جلسۀ ۹۹، ۱۱ شهریور ۱۳۱۳
دورۀ یازدهم، جلسۀ ۶۴، ۶ آذر ۱۳۱۷.
سایت مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی .https://rc.majlis.ir/fa/law/show/
شفیعی، سمیه سادات. (۱۴۰۰). تاریخ اجتماعی زنان در عصر قاجار، تهران: ثالث.
عالم نسوان، شمارۀ ۳، ۱۳۱۱.
مجموعه قوانین موضوعه و مصوبات دورۀ هشتم قانون‌گذاری ۲۵ دیماه ۱۳۰۹-۲۵ دیماه ۱۳۱۱، چ۲، تهران: چاپخانۀ مجلس.