مردم و ملوک شبانکاره در اندیشه ملک‌داری مجمع الانساب شبانکاره‌ای

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه ایران‌شناسی دانشکده علوم انسانی، دانشگاه میبد، میبد، ایران

2 دانشیار گروه ایران‌شناسی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه میبد، میبد، ایران.

چکیده

لوک شبانکاره از حدود نیمه قرن پنجم تا نیمه قرن هشتم به مدت ۳۳۰ سال بر منطقه جنوب فارس حکومت کردند. اگرچه نخستین بار صاحب شبانکاره‏ای در اثر منظوم خود یعنی دفتر «دلگشا» احوال ملوک قدیم شبانکاره تا برآمدن مغولان را به شعر روایت کرده است، اما مجمع الانساب شبانکاره‌ای نخستین اثر تاریخ‌نگارانه می‌باشد که تاریخ ملوک قدیم و جدید شبانکاره را روایت کرده است. شبانکاره‌ای در این اثر که در زمره تواریخ عمومی قرار می‌گیرد، به رفتار و کردار مردم شبانکاره و شیوه حکومت‌داری حاکمان این خطه پرداخته است و بعضی مواقع به انتقاد و یا برعکس ستایش از اقدامات و شیوه حکمرانی ملوک شبانکاره پرداخته است. نوشتار پیش رو سعی دارد به نوع نگاه شبانکاره‌ای به مردمان شبانکاره و همچنین شیوه حکمرانی حاکمان شبانکاره از لابه‌لای متن مجمع الانساب بپردازد و در نهایت ویژگی‌ها و شاخص‌های حاکم مطلوب را از نگاه این مورخ ترسیم کند. یافته‌های پژوهش حاکی از آن است که شبانکاره‌ای به قانون‌گریزی و شوریدگی و به‌طورکلی رسوم شبانکارگی مردم شبانکاره نقد جدی دارد و اندیشه آبادگری و اصلاح، عدل، علم دوستی و ادب‌پروری و سیاس بودن را ویژگی‌ها و شاخصه‌های حاکم مطلوب می‌داند. رویکرد تحقیق در این پژوهش توصیفی- تحلیلی می‌باشد و شیوه گردآوری اطلاعات به روش کتابخانه‌ای انجام‌شده است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

The people and kings of Shabankara in the concept of statecraft: Shabankarai's Majma' al-Ansab

نویسندگان [English]

  • Seyyedeh Shirin Seyyed Farkhad 1
  • Jafar Nouri 2
1 Department of Iranology, Faculty of Humanities, University of Meybod, Meybod, Iran
2 Department of Iranology, Faculty of Humanities, University of Meybod, Meybod, Iran
چکیده [English]

The Shabankara kings ruled the southern region of Fars for 330 years from about the middle of the 5th century to the middle of the 8th century. Although Sahib Shabankara first narrated the events of the old Shabankara kings until the rise of the Mongols in poetry in his poetic work, Daftar "Delgosha", Shabankarai's Majma' al-Ansab is the first historiographical work that narrates the history of the old and new Shabankara kings. In this work, which is classified as a general chronicle, Shabankarai discusses the behavior and actions of the Shabankara people and the governance style of the rulers of this region, and sometimes criticizes or, conversely, praises the actions and governance style of Shabankara kings. The following article attempts to examine Shabankarai's view of the Shabankara people and the governance style of the Shabankara rulers from the depths of the Majma' al-Ansab text, and ultimately outlines the characteristics and indicators of a desirable ruler from the perspective of this historian. The findings of the research indicate that Shabankarai is seriously critical of lawlessness and rebellion, and in general, the customs and people of the Shabankara, and considers the idea of development and reform, justice, science, literature, and politics to be desirable characteristics of the ruler. The research approach in this study is descriptive-analytical, and the method of collecting information was carried out using a library method.

کلیدواژه‌ها [English]

  • King Shabankara
  • Muhammad bin Ali Shabankara
  • Majma' al-Ansab
  • The Desired Ruler
  • The People
منابع
ارجح، مریم. (1397). مدخل شبانکاره ملوک دانشنامه جهان اسلام، زیر نظر غلامعلی حداد عادل، جلد 26، 575-580.
اسفندیاری مهنی، زهرا؛ و صیامیان گرجی، زهیر. (1403). سلطان علم: بازتاب رابطه علم‌پروری و مشروعیت حاکمان در ادبیات اندرزی ایران دوران اسلامی تا قرن هفتم هجری، مجله تاریخ و تمدن اسلامی، 47، 49-88. http://noo.rs/qGg70
بیانی، شیرین. (1371). دین و دولت در ایران عهد مغول، تهران: نشر مرکز
پطروشفسکی. (1371). تاریخ ایران پژوهش دانشگاه کمبریج. جلد 5. ترجمه حسن انوشه، تهران: امیر کبیر
جوینی، عطامک. (1385). تاریخ جهانگشای جوینی. جلد 2 و 1. تهران: انتشارات دنیای کتاب
رضائیان، علی. (1388). کردهای فارس و زمینه‏های شکل‌گیری سلسله ملوک شبانکاره. تاریخ اسلام و ایران، 19(1)، 27- 47. https://doi.org/10.22051/hii.2014.731
سیفی هروی، سیف بن محمد. (1383). تاریخ نامۀ هرات. تهران: انتشارات اساطیر
شبانکاره‌ای، صاحب. (1389). دفتر دلگشا. تصحیح و بررسی غلامحسین مهرابی پروانه کیانی. شیراز: انتشارات آوند اندیشه.
شبانکاره‏ای، محمد بن علی. (1363). جلد دوم. مجمع الانساب. تصحیح میرهاشم محدث. تهران: امیرکبیر.
ظهیری ناو، بیژن؛ و خرم آبادی، بینت الهدی. (1393). تداوم اندیشه های ایرانشهری در خردنامه ای گمنام. مجله پژوهش­های ادبی، 45(11)، 123-142. https://journals.modares.ac.ir/article_23647.html
غفرانی، علی. (1385). رشیدالدین فضل الله و اندیشه آبادگری در قلمرو ایلخانان، مجله مطالعات اسلامی، 38(1)، 167-190. https://civilica.com/doc/1434749/
مستوفی، حمدالله. (1362). نزهة القلوب. به سعی و اهتمام گای لسترنج. تهران: دنیای کتاب.